วัฒนธรรมชาวเลในกระบี่ : วิถีชีวิตที่ผูกพันกับ เรือหางยาว และ ท้องทะเล

เมื่อพูดถึงภาพจำของทะเลกระบี่ นอกจากวิวทะเลสวย ๆ ภูเขาหินปูนที่เป็นเอกลักษณ์ อีกหนึ่งสิ่งที่ทำให้เห็นแล้วต้องนึกถึงคือ “เรือหางยาวท้องถิ่น” ซึ่งปัจจุบันถูกนำมาประยุกต์ใช้ในการท่องเที่ยวมากขึ้น ซึ่งสำหรับคนพื้นถิ่นแล้วเรือหางยาวไม่ได้เป็นเพียงยานพาหนะเท่านั้น แต่เปรียบเสมือนสัญลักษณ์ของวัฒนธรรมชาวเลที่ถูกส่งต่อกันมาจากรุ่นสู่รุ่น บทความนี้ Railay Eco Tour จะพาทุกคนไปศึกษาวัฒนธรรมชาวเลในจังหวัดกระบี่ ผ่านเรื่องราวน่าสนใจของเรือหางยาว ความผูกพันของคนพื้นที่กับท้องทะเลแดนใต้ จะน่าสนใจเพียงใดไปชมกันเลย  

เรือหางยาว จากภูมิปัญญาทะเล สู่รากฐานของวิถีชาวเล

จุดเริ่มต้นของเรือหางยาวเกิดจากภูมิปัญญาชาวบ้าน ซึ่งได้นำเอาเครื่องยนต์มาติดตั้งกับตัวเรือ โดยต่อให้เพลาใบพัดยาวออกไปด้านหลัง เพื่อให้สามารถควบคุมทิศทางได้ง่าย สามารถยกให้พ้นน้ำได้ในเวลาเข้าเขตน้ำตื้น และการซ่อมบำรุงก็สามารถทำได้ง่ายไม่ซับซ้อน สอดคล้องกับวิถีชีวิตของ “ชาวเล” ที่อาศัยในพื้นที่ชายฝั่งของจังหวัดกระบี่ แต่เดิมถูกใช้เพื่อการประมง และการเดินทางสัญจรของคนพื้นที่ ต่อมาได้ถูกนำมาใช้เพื่อการนำเที่ยวมากยิ่งขึ้น จากการที่จังหวัดกระบี่เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงของประเทศไทย

เสียงเครื่องยนต์กระทบกับเสียงคลื่น วัฒนธรรมชายฝั่งของจังหวัดกระบี่

วิถีชีวิตของชาวเลในจังหวัดกระบี่ ผูกอยู่กับจังหวะคลื่นทะเลอันดามัน เมื่อไหร่ก็ตามที่คุณได้ยินเสียงสตาร์ทเครื่องยนต์ของเรือหางยาว นั่นหมายถึงวิถีชีวิตของชาวเลในพื้นที่เริ่มต้นขึ้นแล้ว เพราะเป็นสัญญาณว่าชาวเลได้เริ่มต้นชีวิตประจำวันด้วยการออกไปทำมาหากิน ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มชาวประมงที่เริ่มต้นออกหาปลา หรือกลุ่มเรือนำเที่ยว ที่นำเรือออกไปรับนักท่องเที่ยวเพื่อพาไปยังแหล่งท่องเที่ยวต่าง ๆ มีเพียงช่วงฤดูมรสุมเท่านั้นที่ทะเลกระบี่จะเงียบลงจากเสียงเครื่องยนต์ของเรือหางยาว

เป็นพาหนะคู่ชีวิต เครื่องมือทำมาหากินที่หล่อเลี้ยงชุมชนชายฝั่ง

สำหรับชาวเลของจังหวัดกระบี่ เรือหางยาวคือพาหนะคู่ใจที่ใช้ได้ทุกโอกาส ตั้งแต่การเดินทาง การออกไปทำประมง การขนของจากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่ง และใช้รับส่งนักท่องเที่ยวในระยะทางที่ไม่ไกลนัก ในมุมเศรษฐกิจชุมชนแล้ว เรือหางยาวลำหนึ่งไม่ได้สร้างรายได้ให้กับแค่เจ้าของเรือเท่านั้น แต่สามารถสร้างรายได้ให้กับคนทั้งชุมชน เพราะธุรกิจท่องเที่ยวที่เติบโตขึ้น ช่วยดึงดูดนักท่องเที่ยวจากทั่วโลกให้เดินทางมาที่กระบี่ เมื่อมีนักท่องเที่ยวจำนวนมาก รายได้ที่จะเข้ามาสู่ชุมชนชายฝั่งของกระบี่ก็จะเพิ่มมากขึ้นไปด้วย

ภูมิปัญญาดั้งเดิมของชาวเล การออกแบบเพื่อให้ล่องไปในทะเลกระบี่

เสน่ห์ของเรือหางยาวคือความเรียบง่ายที่ตอบโจทย์การใช้งานได้ดี ด้วยการออกแบบทำให้ลำเรือกินน้ำตื้น วิ่งเข้าไปในหาดได้ง่าย มีความคล่องตัวปราดเปรียว และเพลาของเรือที่ถูกออกแบบให้ยาว ก็ช่วยให้คนขับเรือสามารถยกใบพัดขึ้นเมื่อเข้าสู่เขตน้ำตื้นได้อีกด้วย สอดคล้องกับพื้นที่ทางทะเลของกระบี่หลายจุด ที่มีปะการังน้ำตื้นอยู่เป็นจำนวนมาก ส่งผลให้เรือขนาดใหญ่ไม่สามารถเข้าไปในบริเวณนั้นได้ง่าย เพราะอาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อแนวปะการังตามธรรมชาติ และยังเข้าถึงจุดดำน้ำหลาย ๆ แห่ง จุดที่เรือสปีดโบ๊ทเข้าไม่ถึงได้อีกด้วย

สำหรับชาวเล “เรือหางยาว” คือสัญลักษณ์แห่งศรัทธา และจิตวิญญาณ

เรือหางยาวสำหรับชาวเลในพื้นที่ชายฝั่งของกระบี่ ไม่ได้ถูกมองว่าเป็นแค่อุปกรณ์ทำมาหากินเท่านั้น หากแต่ได้รับการให้คุณค่าเสมือน “สมาชิกสำคัญของครอบครัว” สะท้อนวิถีความเชื่อ และสายสัมพันธ์อันลึกซึ้งระหว่างผู้คนกับท้องทะเล ตามคติของชาวเลพื้นถิ่น เรือหางยาวต้องผ่านพิธีกรรมก่อนเริ่มใช้งาน หลายลำได้รับการตั้งชื่อที่เป็นสิริมงคล ประกอบกับพิธีกรรมเพื่อเป็นการขอพรให้เดินทางโดยสวัสดิภาพ สังเกตได้จากบริเวณหัวเรือที่มักผูกผ้าสามสีเอาไว้ แม้ปัจจุบันวิถีชีวิตของชาวเลจะเปลี่ยนแปลงไปมาก ทว่าความเชื่อเกี่ยวกับจิตวิญญาณของเรือหางยาวยังคงไม่เปลี่ยนแปลงไป

เปลี่ยนแปลงตามยุคตามสมัย จากเรือหาปลา สู่เรือนำเที่ยว

เมื่อกระบี่ในปัจจุบันกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวระดับโลก เรือหางยาวก็ได้ถูกปรับบทบาทไปจากเดิม จากเรือทำมาหากินของชาวประมงพื้นถิ่นกลายเป็น เรือหางยาวลักชัวรี่ ที่จะพานักท่องเที่ยวเดินทางไปสัมผัสความสวยงามของทะเลกระบี่ และตัวเรือก็ถูกปรับเปลี่ยนเล็กน้อย เพิ่มสิ่งอำนวยความสะดวกเข้าไป ช่วยให้นั่งได้สบายยิ่งขึ้น พร้อมกับคนขับเรือที่ปัจจุบันไม่ได้ทำหน้าที่แค่ขับเรือเท่านั้น ยังต้องมีทักษะด้านการสื่อสารที่ยอดเยี่ยม ผ่านการอบรมทักษะเฉพาะเพื่อดูแลความปลอดภัยให้คนบนเรือ และเรือหางยาวก็กลายเป็นหนึ่งในจุดขายของจังหวัดกระบี่ไปโดยปริยาย

บทส่งท้าย

แม้วิถีชีวิตของชาวเลในจังหวัดกระบี่จะเปลี่ยนแปลงไปบ้าง แต่ไม่ว่าอย่างไรเรือหางยาวก็ยังคงเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมอันโดนเด่นของท้องทะเลอันดามัน และสำหรับผู้ที่อยากจะลองนั่งเรือหางยาวเที่ยวทะเลกระบี่ Railay Eco Tour มีบริการทริปส่วนตัวที่ให้บริการด้วยเรือหางยาวพื้นถิ่น ซึ่งได้ถูกดัดแปลงเพิ่มสิ่งอำนวยความสำดวกเข้าไปอย่างครบครัน จนกลายเป็น เรือหางยาวลักชัวรี่ เดินทางเที่ยวแลนด์มาร์กต่าง ๆ ของทะเลกระบี่ได้ทุกจุด ไม่ว่าจะเป็น เกาะพีพี เกาะห้อง หรือ ทริป 4 เกาะอันโด่งดัง หากสนใจสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้จากช่องทางดังต่อไปนี้